ظرفیت بالای هنر گلیچ در اکسپو؛ جنبشی برای بازتاب جهان دیجیتال شده

محمدعلی فاموری هنرمند طراح گرافیک و مدیر هنری نمایشگاه های هنر گلیچ در گفتگو با خبرنگار مهر درباره فعالیت هایش در حوزه هنر دیجیتال و گلیچ توضیح داد: فعالیتم در حوزه هنر دیجیتال و گلیچ شامل برگزاری نمایشگاه های گروهی و انفرادی، نگارش مانیفست ها و بیانیه های هنری و حمایت از هنرمندان دیجیتال نوظهور است. در سال 1397، پلتفرم 101 را تأسیس کردم و اولین بیانیه گلیچ ایران و آسیا را با عنوان «گلیچ: زبان پیکسل» نوشتم که بر حذف رنگ های تزیینی و تمرکز بر مفاهیمی چون ریزش، انقطاع و تخریب تأکید داشت. از آن زمان، نمایشگاه هایی چون «لحظه قطعی» و «هندسه خلقت» را برگزار کردم و با تأسیس استودیو فاموری، به توسعه ویدئوآرت و هنر دیجیتال در ایران و جهان پرداختم.

وی در توضیح اینکه جایگاه هنر گلیچ در کجای هنر معاصر قرار می گیرد و نسبت به واکنش هایی اعم از مثبت و منفی درباره این هنر، گفت: هنر دیجیتال و گلیچ در هنر معاصر جایگاه ویژه ای دارند، زیرا با گسترش مرزهای سنتی و بهره گیری از فناوری، خلاقیت را به سطح جدیدی می برند. این هنرها به موضوعاتی چون جهانی سازی، هویت دیجیتال و رابطه انسان با ماشین می پردازند. هنر دیجیتال اثری است که از فناوری دیجیتال در خلق یا ارائه استفاده کند، در حالی که گلیچ با تمرکز بر خطاهای دیجیتالی، زیبایی شناسی منحصربه فردی می آفریند. این جریان ها مفاهیم سنتی مانند نقش هنرمند و مرز با مخاطب را به چالش می کشند. برخی نوآوری آنها را ستایش می کنند اما منتقدان ممکن است فقدان «لمس انسانی» را نقد کنند. با این حال، حضور روبه رشد این آثار در نمایشگاه ها نشان دهنده پذیرش فزاینده آنهاست. هنر دیجیتال و گلیچ نه تنها مد نیستند، بلکه جنبشی مهم هستند که جهان دیجیتال شده را بازتاب می دهند و ما را به تأمل درباره فناوری، خلاقیت و هویت وا می دارند.

این هنرمند طراح در ارزیابی آینده هنر دیجیتال در ایران عنوان کرد: آینده هنر دیجیتال و گلیچ در ایران بسیار امیدوارکننده است. جوانان ایرانی با شتاب به سمت فناوری های نوین حرکت می کنند و پلتفرم هایی مثل 101 با برگزاری نمایشگاه ها و حمایت از هنرمندان، به رشد این هنر کمک کرده اند. حضور در رویدادهای جهانی مانند اکسپو 2025 ژاپن نیز نشان دهنده ظرفیت بالای این حوزه است. با این حال، توسعه پایدار آن نیازمند زیرساخت های آموزشی، حمایت دولتی و خصوصی و تقویت تعاملات بین المللی است.

وی در پاسخ به این پرسش که تعاملات بین المللی در حوزه هنر گلیچ با شرکت در جشنواره ها، چقدر به ارتقای این هنر و شناساندن آن کمک می کند، گفت: تعاملات بین المللی از طریق جشنواره ها و نمایشگاه ها، نقشی کلیدی در ارتقای هنر دیجیتال و گلیچ دارد. این رویدادها فرصتی برای تبادل تجربه با هنرمندان جهانی، یادگیری تکنیک های جدید و معرفی آثار ایرانی به مخاطبان بین المللی فراهم می کنند. حضور در بینال ها و جشنواره هایی چون دیجیتال گلیچ برزیل و اکسپو 2025 ژاپن، نه تنها جایگاه هنر ایران را تقویت می کند، بلکه زمینه ساز همکاری های هنری و فرهنگی گسترده تر می شود.

فاموری که کارگردانی و مدیریت ‎تیم هنری پلتفرم 101 را به عنوان تنها تیم ایرانی حاضر در نمایشگاه جهانی اکسپو 2025 اوساکا- کانسای ژاپن در بخش پروجکشن مپینگ برعهده دارد، در پایان درباره این حضور یادآور شد: حضور من و تیم پلتفرم 101 در اکسپو 2025 اوساکا-کانسای ژاپن، فرصتی استثنایی برای معرفی هنر دیجیتال ایران است. ما به عنوان تنها تیم ایرانی در بخش پروجکشن مپینگ، با اثری نوآورانه که تلفیقی از هنر جنریتیو کدینگ، صداهای immersive و فناوری مپینگ است، شرکت می کنیم. این پروژه با کارگردانی من، کد خلاقه آرش معصوم و طراحی صدای احسان مسعودیان و رضا فاموری از 25 فروردین به نمایش درآمده و تا 23 تیر (14 آوریل تا 14 جولای 2025) ادامه خواهد داشت. این حضور نه تنها هنر دیجیتال ایران را به جهان معرفی می کند، بلکه بستری برای همکاری های بین المللی در حوزه فناوری و هنر فراهم می سازد.

هنر «گلیچ» یک اختلال ناگهانی و موقتی در فناوری یا تجهیزات، یک نقص اغلب ناخواسته است. از طرف دیگر، هنر بیان تصویری از یک ذهن خلاق است که تولیدش به طرزی ایده آل توسط بینندگان آن مورد استقبال قرار می گیرد. گلیچ معمولاً در نتیجه ترجمه نادرست در انتقال داده به وجود می آید. این خطا ممکن است با نوارهای رنگین کمان عمودی بسیار اشباع شده، برفک و نویزهای سفید روی تصویر یا تصویر پیکسل شده، ویدئوی تحریف شده با صدای خارج از همگام سازی، شناخته شود. این ارتباط، هندسه فراکتالی و هندسی و ساختارهای ضد ریتمیک را نیز در بر می گیرد. روش های مختلفی وجود دارد که یک هنرمند می تواند گلیچ ایجاد کند یا از آن برای اهداف خلاقانه بهره ببرد.